الگوریتم‌ها و تراشه‌ها دیگر تعیین‌کننده نیستند؛ رقابت بر سر هوش مصنوعی وارد مرحله تازه‌ای شده است.
فقط تراشه‌های قوی‌تر کافی نیستند
اگرچه پیش از این، قدرت هوش مصنوعی بیشتر با کیفیت مدل‌ها و توان پردازشی تراشه‌ها سنجیده می‌شد اما در حال حاضر تراشه‌های پیشرفته بدون برق پایدار، شبکه انتقال توانمند و زیرساخت محاسباتی کافی، نمی‌توانند به‌تنهایی مزیت رقابتی ایجاد کنند.
مراکز داده؛ زیرساخت راهبردی هوش مصنوعی
مراکز داده فقط مجموعه‌ای از سرورها نیستند؛ آن‌ها به زیرساختی پیچیده از تأمین برق، ترانسفورماتورها، سامانه‌های خنک‌کننده، ذخیره‌سازی و زنجیره تأمین وابسته‌اند. با افزایش تقاضا برای خدمات هوش مصنوعی، توسعه این زیرساخت‌ها به یکی از پیش‌نیازهای اصلی گسترش فناوری تبدیل شده است.
سه عامل تعیین‌کننده در رقابت جدید
- توان محاسباتی و دسترسی به تراشه‌های پیشرفته
- ظرفیت تأمین و انتقال برق
- توان توسعه مراکز داده در مقیاس صنعتی
رشد هوش مصنوعی، رشد تقاضای انرژی
تقاضای انرژی در عصر هوش مصنوعی فقط به آموزش مدل‌های بزرگ محدود نمی‌شود. استفاده روزمره از دستیارهای هوشمند، موتورهای جست‌وجو و سامانه‌های سازمانی نیز به پردازش مداوم نیاز دارد. این تغییر باعث می‌شود تأمین برق قابل‌اتکا و توسعه ظرفیت مراکز داده، در کنار قدرت محاسباتی، اهمیت بیشتری پیدا کند.
ابعاد رشد زیرساخت هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۰
بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی در سال ۲۰۲۶، مصرف برق مراکز داده جهان از حدود ۴۸۵ تراوات‌ساعت در سال ۲۰۲۵ به حدود ۹۵۰ تراوات‌ساعت در سال ۲۰۳۰ خواهد رسید؛ تقریباً دو برابر. پیش‌بینی می‌شود این مراکز تا آن زمان حدود ۳ درصد برق جهان را مصرف کنند.
آمریکا؛ قدرت فناوری در کنار محدودیت‌های زیرساختی
آمریکا در توسعه مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی، جذب سرمایه و طراحی تراشه‌های پیشرفته پیشتاز است؛ اما محدودیت شبکه برق، کمبود تجهیزات و نیروی متخصص و طولانی‌بودن صدور مجوزها، توسعه زیرساخت‌ها را با چالش مواجه کرده است؛ به‌طوری‌که حدود ۴۰ درصد پروژه‌های برنامه‌ریزی‌شده این کشور برای بهره‌برداری در سال ۲۰۲۶ در معرض تأخیر قرار دارند.
چین؛ پیوند انرژی، صنعت و محاسبات
چین توسعه هوش مصنوعی را با سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر، شبکه‌های انتقال برق و زنجیره تأمین صنعتی پیش می‌برد. طرح «داده در شرق، محاسبات در غرب»، نیز بخشی از این راهبرد است که توان محاسباتی را به یکی از ارکان توسعه زیرساختی و صنعتی تبدیل می‌کند.
رقابت آمریکا و چین؛ از تراشه تا انرژی
|
آمریکا |
چین |
| ۵۳ گیگاوات
افزایش ظرفیت جدید تولید برق |
۴۰۰ گیگاوات
افزایش ظرفیت انرژی تجدیدپذیر در سال ۲۰۲۵ |
| مزیت اصلی: فناوری و تراشه | مزیت راهبردی: انرژی و صنعت |
| توسعه مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی و طراحی تراشه، در کنار تلاش برای رفع محدودیت‌های انرژی و شبکه برق. |
پیوند توسعه توان محاسباتی با سیاست صنعتی، گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر و سرمایه‌گذاری در شبکه انتقال برق |
برنده رقابت هوش مصنوعی، فقط سازنده بهترین مدل نیست
رقابت هوش مصنوعی به توسعه همزمان تراشه، توان محاسباتی، انرژی پایدار و مراکز داده وابسته است. تجربه آمریکا و چین نشان می‌دهد که آینده این رقابت، علاوه بر نوآوری، به توان ساخت و توسعه زیرساخت‌ها گره خورده است؛ جایی که برق به یکی از مؤلفه‌های راهبردی قدرت فناورانه تبدیل می‌شود.